युवा उद्यमशीलता : सफलता किन टिक्दैन?

नेपालमा पछिल्लो दशकमा युवा पुस्ताको सोचमा उल्लेखनीय परिवर्तन आएको छ। सरकारी जागिर नै जीवनको अन्तिम लक्ष्य हो भन्ने मानसिकताबाट धेरै युवा व्यवसाय, स्टार्टअप, डिजिटल उद्यम, कृषि, पर्यटन, सूचना प्रविधि र सेवा क्षेत्रमा आकर्षित भए

का छन्। यो परिवर्तन सकारात्मक हो। तर विडम्बना के छ भने, सुरुवाती सफलता हासिल गरेका धेरै युवाहरू केही वर्षमै व्यवसाय बन्द गर्न, ऋणमा डुब्न वा पुनः वैदेशिक रोजगारीतर्फ फर्किन बाध्य भएका छन्।

यसको मुख्य कारण अवसरको अभाव मात्र होइन, आर्थिक अनुशासनको कमी पनि हो।

व्यवसायले पहिलो नाफा दिनासाथ धेरैले त्यसलाई उपलब्धिभन्दा बढी सम्पन्नताको प्रतीक ठान्छन्। आम्दानी बढेपछि जीवनशैली पनि तीव्र रूपमा परिवर्तन हुन्छ। आवश्यकभन्दा बढी खर्च, महँगा सवारीसाधन, सामाजिक सञ्जालमा सफलताको प्रदर्शन, अनावश्यक ऋण, व्यवसायको पूँजीलाई व्यक्तिगत खर्चमा प्रयोग गर्ने प्रवृत्तिले व्यवसायको जग कमजोर बनाउँछ। वास्तविक सफलता भनेको धेरै कमाउनु मात्र होइन, कमाएको सम्पत्तिलाई सही ढंगले संरक्षण र विस्तार गर्न सक्नु पनि हो।

अर्कोतर्फ, अहिलेको समाजले पनि युवालाई गलत मापदण्डबाट मूल्यांकन गरिरहेको छ। व्यक्तिको व्यवसाय कति दिगो छ भन्नेभन्दा उसले कस्तो गाडी चढ्छ, कहाँ घुम्छ, कस्तो जीवनशैली देखाउँछ भन्ने कुरालाई सफलताको मापदण्ड बनाइँदैछ। यस्तो सामाजिक दबाबले धेरै युवालाई वास्तविक प्रगतिको सट्टा देखावटी सफलताको दौडमा धकेलेको छ।

मनोवैज्ञानिक रूपमा पनि आजको युवा तत्काल उपलब्धि चाहन्छ। धैर्य, निरन्तरता र क्रमिक विकासभन्दा छिटो सफलता प्राप्त गर्ने चाहना बलियो देखिन्छ। सामाजिक सञ्जालमा देखिने सफलताका चम्किला कथाहरूले तुलना गर्ने बानी बढाएको छ। तर त्यहाँ देखिने सफलता पछाडिको संघर्ष, असफलता र वर्षौंको अनुशासन भने प्रायः देखिँदैन। यही कारण धेरै युवाले आफ्नै यात्रालाई कमजोर ठान्न थाल्छन्।

व्यवसायमा सबैभन्दा ठूलो पूँजी पैसा होइन, विश्वास, अनुशासन र दीर्घकालीन सोच हो। बजारमा उतारचढाव आउँछ, घाटा पनि हुन्छ, तर आर्थिक अनुशासन भएको उद्यमी पुनः उठ्न सक्छ। अनुशासन नभएको व्यवसाय भने सानो संकटमै ढल्न सक्छ।

नेपालमा सफल युवाको संख्या कम हुनुको अर्थ यहाँ प्रतिभाको अभाव हो भन्ने होइन। समस्या हाम्रो आर्थिक संस्कार, वित्तीय शिक्षा, दीर्घकालीन योजना र जोखिम व्यवस्थापनको कमजोरीमा छ। विद्यालयदेखि विश्वविद्यालयसम्म वित्तीय साक्षरता र उद्यम व्यवस्थापनलाई व्यवहारिक रूपमा सिकाउने संस्कृतिको कमी पनि यसमा जिम्मेवार छ।

आजको युवाले एउटा कुरा बुझ्न आवश्यक छ—व्यवसाय दौड होइन, म्याराथन हो। पहिलो नाफाले होइन, दस वर्षपछि पनि टिकिरहने संस्थाले सफलता प्रमाणित गर्छ। आम्दानीभन्दा बचत, बचतभन्दा लगानी, र लगानीभन्दा अनुशासन ठूलो सम्पत्ति हो।

नेपाललाई आज सफल व्यवसाय सुरु गर्ने युवा मात्र होइन, सफल व्यवसायलाई दशकौंसम्म टिकाइराख्ने उद्यमी चाहिएको छ। किनकि क्षणिक सफलता प्रेरणा बन्न सक्छ, तर दिगो सफलता मात्र समाज र राष्ट्रको समृद्धिको आधार बन्छ।

अन्ततः, युवा पुस्ताको वास्तविक विजय बैंक खाताको अंकमा मात्र होइन, संकटसँग जुध्ने क्षमता, आर्थिक अनुशासन, नैतिकता र दीर्घकालीन सोचमा लुकेको हुन्छ। जब युवा पुस्ताले देखावटी सफलताभन्दा दिगो समृद्धिलाई प्राथमिकता दिन सिक्छ, तब मात्र नेपालको उद्यमशीलताको भविष्य साँच्चै उज्यालो हुनेछ।